ڕاگەیاندنی ژینگەیی بەرهەم چییە
ڕاگەیاندنی ژینگەیی بەرهەم بەیانێکی ستانداردکراو و بە سەربەخۆیی پشکنینکراوە لەسەر کارایی ژینگەیی بەرهەمێک بەدرێژایی سووڕی ژیانی. پلەبەندی نییە و خەڵاتیش نییە: ژمارە ڕاپۆرت دەکات کە بەپێی یاسای جێگیر دەژمێردرێن، و پێنج ساڵ کارایی هەیە. خوێنەر تەنها دەتوانێت دوو ڕاگەیاندن بەراورد بکات کاتێک هەردووکیان هەمان یاسای جۆری بەرهەم و هەمان یەکەی ڕاگەیەنراو پەیڕەو بکەن.
ئەم جۆرە ڕاگەیاندنانە لەژێر ISO 14025 وەک ڕاگەیاندنی ژینگەیی جۆری سێیەم دادەنرێن، ISO 14040 و ISO 14044 بۆ میتۆدی هەڵسەنگاندنی سووڕی ژیان بەکار دەهێنن، و بۆ بەرهەمی بیناسازی EN 15804:2012+A2:2019 وەک یاسای بنەڕەتی. ڕاگەیاندنی کۆنتر بەپێی EN 15804:2012+A1:2013 نووسراون.
شەش قۆناغ، بە ڕیز
هیچ قۆناغێک ناکرێت تێپەڕ بکرێت و ڕیزبەندییان ناگۆڕدرێت. ڕاگەیاندنێک کە بە سەربەخۆیی پشکنینی نەکراوە ناکرێت تۆمار بکرێت، و ڕاگەیاندنێک کە لەلایەن بەڕێوەبەری پرۆگرامەوە تۆمار نەکراوە EPD ی بڵاوکراوە نییە.
-
یاساکانی جۆری بەرهەم
هەڵبژاردنی ئەو یاسایانەی جۆری بەرهەم کە بەرهەمەکەتان ڕێکدەخەن: یاسای بنەڕەتی بەرهەمی بیناسازی، یاسای خودی بەڕێوەبەری پرۆگرام، و زۆرجار یاسایەکی تایبەت بە بەرهەم لەسەریان. ئەم بڕیارە یەکەی ڕاگەیەنراو و سنووری سیستەم و پێوەرەکان جێگیر دەکات. ERKE ئەمە دەکات.
-
کۆکردنەوەی داتا
کۆکردنەوەی داتای سەرەکی لە کارگەکەتان بە خشتە و ڕاپرسی، لەگەڵ چاوپێکەوتنی پاڵپشت: ماددە، وزە، گواستنەوە، ئاو، خاشاک و قەبارەی بەرهەمهێنان بۆ ساڵی سەرچاوە. ERKE ئەمە لەگەڵ تیمی بەرهەمهێنانی ئێوە دەکات.
-
مۆدێلکردنی LCA
مۆدێلکردنی سووڕی ژیان لە نەرمەکالای LCA بەرامبەر بە بنکەدراوەی پاشبنەما، ژماردنی ئەو پێوەرانەی PCR داوای دەکات، و بەلگەنامەکردنی گریمانەکان و یاسای دابەشکردن و بڕین. ERKE ئەمە دەکات.
-
نووسینی ڕاگەیاندن
نووسینی خودی ڕاگەیاندن و ڕاپۆرتی بنەڕەتی پرۆژە بە فۆرماتی بەڕێوەبەری پرۆگرام، تا پشکنەر شتێکی پشکنینپەسەند بۆ خوێندنەوە هەبێت. ERKE ئەمە دەکات.
-
پشکنینی سەربەخۆی لایەنی سێیەم
پشکنەرێکی سەربەخۆ، دیاریکراو بەپێی یاساکانی بەڕێوەبەری پرۆگرام، مۆدێلی LCA و داتا و ڕەشنووسی ڕاگەیاندن پشکنین دەکات و پەسەندی دەکات. ERKE ئەم پشکنەرە دیاری دەکات و ڕێکی دەخات، پاشان دەوەستێت. ERKE هەرگیز پشکنین ئەنجام نادات.
-
تۆمارکردن و بڵاوکردنەوە
بەڕێوەبەری پرۆگرام ڕاگەیاندنی پشکنینکراو تۆمار دەکات، ژمارەی تۆمارەکەی دەردەکات، و لە کتێبخانەیەکی گشتیدا بڵاوی دەکاتەوە. بەڕێوەبەری پرۆگرام ئەمە دەکات، نەک ERKE.
ئەو لایەنەی LCA ی ئێوە مۆدێل دەکات هەرگیز نابێت ئەو لایەنە بێت کە پشکنینی دەکات
ئەمە تەواوی بنچینەی متمانەپێکردنی ڕاگەیاندنی جۆری سێیەمە، و ئەو پرسیارەیە کە دەبێت لە هەر ڕاوێژکارێک بکەن کە ڕاگەیاندنێک پێشکەشتان دەکات. بە نووسین لێیان بپرسن: کێ پشکنینی ڕاگەیاندن دەکات، و کێ ئەو پشکنەرە دیاری کردووە؟
ERKE هەڵسەنگاندنی سووڕی ژیان ئەنجام دەدات، ڕاگەیاندن دەنووسێت و پشکنەری سەربەخۆ ڕێکدەخات. ERKE پشکنین ناکات، بڕوانامە نادات، پەسەند ناکات، دەرناکات و ڕاگەیاندن تۆمار ناکات، و بەڕێوەبەری پرۆگرام یان تۆمارگەی EPD یان لایسنسدار یان بەڕێوەبەری هەرێمی هیچ پرۆگرامێکی EPD نییە.
لەو ڕاگەیاندنانەی ئێمە نووسیوومانن، بیستیان لە کتێبخانەیەکی گشتیدا تۆمارکراون. پشکنینی ئەو بیستە لەلایەن حەوت پشکنەری سەربەخۆی جیاوازی ناوبراوەوە ئەنجام دراوە، لەژێر شەش بەڕێوەبەری پرۆگرام، و ناوەکانیان لە تەنیشت ئەو ڕاگەیاندنانەی پەسەندیان کردووە بڵاوکراوەتەوە.
لە بنەڕەت بۆ دەرگا یان لە بنەڕەت بۆ گۆڕ
سنوور بڕیار دەدات ژمارەکان چی دەگەیەنن. دوو ڕاگەیاندن بۆ هەمان بەرهەم بەراوردکراو نین ئەگەر یەکێکیان لە دەرگای کارگە بوەستێت و ئەوی تر بگاتە کۆتایی تەمەن.
- لە بنەڕەت بۆ دەرگا — بەشەکانی A1–A3
- دابینکردنی ماددەی خاو، گواستنەوە بۆ کارگە، و بەرهەمهێنان. سنوور کۆتایی دێت کاتێک بەرهەم لە دەرگاکەتان دەچێتە دەرەوە. ئەمە کەمترین ئاستە بۆ ڕاگەیاندنی بەرهەمی بیناسازی.
- لە بنەڕەت بۆ دەرگا لەگەڵ هەڵبژاردە — زیادکردنی A4 / A5
- گواستنەوە بۆ شوێنی بیناسازی و دانان زیاد دەکات، لەگەڵ خاشاکی دانان. ڕاگەیاندنی چیمەنتۆی ئێمە A1–A3 لەگەڵ A5 دەگرێتەوە.
- لە بنەڕەت بۆ گۆڕ — زیادکردنی B و C
- قۆناغی بەکارهێنان (چاککردنەوە، نۆژەنکردنەوە، جێگرتنەوە، وزە و ئاوی کارکردن) و کۆتایی تەمەن (هەڵوەشاندنەوە، گواستنەوە، پرۆسەکردنی خاشاک، ڕەتکردنەوە) زیاد دەکات.
- بەشی D — لە دەرەوەی سنوور
- سوود و بارەکانی دەرەوەی سنووری سیستەم ڕاپۆرت دەکات، وەک ئەندازەی دووبارە پیشەسازیکردنەوە و گەڕاندنەوەی وزە. دوو ڕاگەیاندنی کاشی ئێمە بۆ RAK Ceramics ئەمانە دەگرنەوە: A1–A5 و B2 و C1–C4 و D.
یەکەی ڕاگەیەنراو یان یەکەی کرداری
هەموو پێوەرێک لە ڕاگەیاندندا بۆ هەر یەکەیەک ڕاپۆرت دەکرێت. ئەو یەکەیەی بۆتان دروستە هەڵبژاردە نییە؛ یاساکانی جۆری بەرهەم بڕیاری لەسەر دەدەن.
- یەکەی ڕاگەیەنراو
- بەکار دەهێنرێت کاتێک نەکرێت ئەرکی بەرهەم لە بینای تەواوکراودا جێگیر بکرێت — چیمەنتۆ، قوڕ، دار. ڕاگەیاندنەکانی ئێمە 1 t بۆ چیمەنتۆ و لوولەی پۆڵا، 1 kg بۆ قوڕ و مەعجوونی Entegre، و 1 m³ بۆ داری Novawood بەکار دەهێنن.
- یەکەی کرداری
- بەکار دەهێنرێت کاتێک ئەرک جێگیر بکرێت، و کارایی و تەمەنی خزمەتی ڕاگەیەنراوی لەگەڵە — بۆ نموونە 1 m² لە سیستەمی سەربان، زەمینی بەرزکراوە، تەختەی ئیزۆلە، کاشی، یان قوماشێک بە بارستە و تەمەنی خزمەتی ڕاگەیەنراو.
ئەمە هەندە بازرگانی گرنگە وەک چۆن تەکنیکی گرنگە: کڕیارێک کە بەرهەمی ئێوە بە بەرهەمی هاوتا بەراورد دەکات ژمارەی هەر یەکەیەک بەراورد دەکات، و ئەگەر یەکەکان جیاواز بن بەراوردەکە بێمانا دەبێت.
پێنج ساڵ، پاشان کۆتایی دێت
هەموو ڕاگەیاندنێک کە بۆ ئەم ماڵپەرە پێداچوونەوەی بۆ کراوە، بەبێ هیچ دەرچوونێک، ماوەی کارایی پێنج ساڵی هەیە. کاتێک کۆتایی دێت، بەرهەم خراپتر نابێت؛ بەڵکو ڕاگەیاندن دەوەستێت لەوەی ڕاگەیاندنێکی هەنووکەیی بێت و دەبێت بەپێی یاسای ئێستا و داتای ئێستا نوێ بکرێتەوە.
ئێمە ئەمە بەسەر تۆماری خۆماندا جێبەجێ دەکەین. دوو لە ڕاگەیاندنەکانی ئێمە — ڕاگەیاندنی چیمەنتۆی Çimsa و ڕاگەیاندنی لوولەی پۆڵای Erciyaş — بەرواری کۆتاییان تێپەڕاندووە، و ئەم ماڵپەرە وەک کاری نووسراو پێشکەشیان دەکات نەک وەک ڕاگەیاندنی هەنووکەیی. خشتەی ڕاگەیاندنەکان هەردووکیان نیشانە کردووە.
تایبەت بە بەرهەم یان تێکڕای کەرت
ڕاگەیاندنی تایبەت بە بەرهەم، بەرهەمی یەک کارگە لە داتای سەرەکی خودی ئەو کارگەوە وەسف دەکات. بەڵام ڕاگەیاندنی تێکڕای کەرت، کۆی یەکێتییەکی پیشەسازی دەگرێتەوە. جیاوازییەکە بازرگانی بڕیاردەرە: لە LEED v4 MRc2 ڕاگەیاندنی تایبەت بە بەرهەم وەک بەرهەمێکی تەواو دەژمێردرێت، و گشتی کەرت وەک نیوە. هەڵسەنگاندنی سووڕی ژیانێکی بە ڕەخنەیی پێداچوونەوەکراو بەپێی ISO 14044 ڕاگەیاندن نییە، و وەک چارەگ دەژمێردرێت.
وەڵامی ڕاستگۆ بۆ پرسیاری «چیمان لێ دەخوازن؟»
ئەم لیستە لە بەشەکانی میتۆدی ئەو ڕاگەیاندنانەوە هێنراوە کە بە ڕاستی نووسیوومانن. هەوڵی ڕاستەقینەی پرۆژە لێرەدایە، و کوالیتی ڕاگەیاندن بە کوالیتی ئەم ژمارانە سنووردار دەبێت.
- لیستی ماددەکان و پێکهاتە بەپێی بارستە، لەگەڵ هەموو داخڵکراوێک و ناوچەی دابینکەری
- ماددەی پاکەتکردن بەپێی جۆر و بارستە بۆ هەر یەکەیەکی بەرهەم
- بەکارهێنانی کارەبا و سووتەمەنی و وزەی گەرمی، دابەشکراو بەسەر هێڵەکانی بەرهەمهێنان، لەگەڵ تێکەڵەی تۆڕی بەکارهێنراو — دوانزە مانگ خوێندنەوە
- گواستنەوەی ماددەی خاوی هاتوو: دووری و شێواز
- دابەشکردنی دەرچوو: دووری هەڵسەنگێنراو بەپێی شوێنی گەیشتن
- ئاوی پرۆسە
- خاشاکی بەرهەمهێنان و ڕێگەی ڕەتکردنەوە یان دووبارە بەکارهێنانی
- قەبارەی بەرهەمهێنان بۆ ساڵی سەرچاوە، تا هەموو شتێک بۆ هەر یەکەیەک دابەش بکرێت
کەلوپەلی سەرمایەیی و پێکهاتەی کارگە و چالاکی پەیوەند بە کارمەند بە ڕێکوپێکی دەرکراون. ڕەوتی داخڵکراوی پشتگوێخراو بە سەقفی 5% ی بەکارهێنانی وزە و بارستە سنووردار کراوە. داتای سەرەکی بە خشتە و ڕاپرسی کۆدەکرێتەوە و پاشان لە چاوپێکەوتن لەگەڵ کارمەندانی بەرهەمهێنان و کڕینتان پشکنین دەکرێت.
بە چی مۆدێل دەکەین، و بەرامبەر چی مۆدێل دەکەین
openLCA و ecoinvent
زنجیرەی ئامرازی ستانداردی ئێستا: openLCA v1.10 و v1.11 و v2.2.0 لەگەڵ ecoinvent v3.8 و v3.10، بە میتۆدی EF 3.1. پرۆژەکانی کۆنتر — لەوانە ڕاگەیاندنی چیمەنتۆ و لوولەی پۆڵا — لە GaBi 6 لەگەڵ بنکەدراوەی GaBi Professional مۆدێل کراون.
ISO و EN
ISO 14025 و ISO 14040 و ISO 14044، EN 15804:2012+A2:2019 و ڕاستکردنەوەکەی AC:2021، EN 15804:2012+A1:2013 بۆ ڕاگەیاندنی کۆنتر، و ISO 21930:2007 لەو شوێنانەی پرۆگرام داوای کردووە.
ئەو یاسایانەی جۆری بەرهەم کە لەژێریان کارمان کردووە
International EPD System PCR 2019:14 بۆ بەرهەمی بیناسازی، c-PCR-014 بۆ چارەسەری سەربان و دیواری دەنگی، c-PCR-021 بۆ کەلوپەل، IBU PCR Cement 07.2014، IBU PCR Steel pipes for pressure applications 05.2016، IBU PCR Part B بۆ کاشی و پانێلی سیرامیک، و UL Part B بۆ مەرجەکانی زەمین UL 10010.